Review Tham Quan làng nghề Trống Đọi Tam ở đâu,quy trình làm trống,lịch sử 2022

12954198 tdoitam5 1

Làng nghề Trống Đọi Tam ở đâu?

Làng Trống Đọi Tam – Hà Nam Giữa vùng đồng bằng ven biển sông Hồng, núi Đọi thuộc xã Đọi Sơn, huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam tuy không cao nhưng từ xưa đã nhiều người biết đến. Trước khi Thái hậu Ỷ Lan và vua Lý Nhân Tông về đây xây dựng chùa Long Đọi Sơn (1118), làng trống Đọi Tam dưới chân núi đã có rất nhiều trên hai trăm năm.

Giữa vùng đồng bằng ven biển sông Hồng, núi Đọi thuộc xã Đọi Sơn, huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam tuy không cao nhưng từ xưa đã nhiều người biết đến. Trước khi Thái hậu Ỷ Lan và vua Lý Nhân Tông về đây xây dựng chùa Long Đọi Sơn (1118), làng trống Đọi Tam dưới chân núi đã có rất nhiều trên hai trăm năm.

Lịch sử hình thành làng nghề Trống Đọi Tam

Làng làm trống đọi tam, xã Đọi Sơn, huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam có nghề làm trống từ rất lâu đời. Dưới chân núi Đọi, xã Đọi Sơn, có ba làng Đọi, nhưng chỉ trống đọi tam có nghề làm trống. Làng tọa lạc ở phía Tây Bắc chân núi, phía giữa vẫn còn ngôi đình cổ thờ thành hoàng là hai ông tổ nghề.

Ông Đinh Văn Bục, thủ nhang đình cho hay, tương truyền phương pháp đây hơn 1.000 năm. Hai anh em Nguyễn Đức Năng và Nguyễn Đức Bản (có người cho là Đạt) đi qua làng. Thấy vùng này có nhiều cây mít gỗ xinh, quả chín thơm lừng, gỗ vàng ươm. Lại không bị mọt nên quyết định chọn làm chốn định cư để hành nghề.

Tham Quan làng nghề Trống Đọi Tam

Truyền thuyết về làng trống Đọi Tam

Truyền thuyết kể rằng năm 986. Khi vua Lê Đại Hành sửa soạn về làng cày ruộng tịch điền khuyến nông (năm 986). Hai anh em ông Nguyễn Đức Năng và Nguyễn Đức Bản làm một cái trống để đón vua. Khi lễ tịch điền ra mắt, hai ông cùng dân làng ra cổ vũ và đánh trống vang rền một góc trời.

Vì tiếng trống vang như sấm rền nên về sau hai anh em được dân làng tôn là Trạng Sấm. Cũng theo ông Bục, trong buổi tịch điền, vua có cày thi với Trạng Sấm (cụ Năng được phong là Trạng Sấm nhưng cả hai anh em đều được thờ làm thành hoàng). Kết quả là vua thua. Vì thế, vua đã tác thành cho Trạng Sấm lấy người con gái xinh làng Tiên Phong gần đó.

Những cụ trong làng Đọi Tam còn kể một câu chuyện gõ trống mừng vua nữa.

Đó là lần vua Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư về Đại La. Tương truyền khi đoàn thuyền rồng rẽ từ sông Đáy vào sông Châu để thông ra sông Cái (sông Hồng). Đến đoạn uốn lượn ở dưới chân núi Đọi thì dân làng mang trống ra gõ mừng. Vua lấy làm hài lòng, bèn cho một số thợ làng Đọi Tam đi theo về lập kinh đô mới. Vì thế, có nhiều giả thuyết cho rằng, phố Hàng Trống ở kinh thành Thăng Long được lập từ những người thợ trống làng Đọi Tam thời đó.

Đến nay, trải qua hàng nghìn năm. Người dân Đọi Tam vẫn lưu giữ và làm giàu thêm vốn nghề truyền thống của tổ tiên. Tháng 10/2004, tỉnh Hà Nam cấp bằng công nhận làng nghề truyền thống tiểu thủ công cho  Đọi Tam. Tháng 11/2007, làng được Hiệp hội Làng nghề Việt Nam trao bằng khen “Làng nghề tiêu biểu Việt Nam”.

Xem Thêm:  Review khu du lịch Lâm Viên Núi Cấm Tịnh Biên An Giang ở đâu,giá vé,chơi gì 2021

Tiếp nối những nghệ nhân khi xưa, dù ở làng hay đi lập nghiệp phương xa, người Đọi Tam đều giữ nghề tổ. Thế nên nhiều người dân Thủ đô biết tiếng cơ sở làm trống của nghệ nhân Phạm Chí Tịnh – một người con của Đọi Tam – tại phố Hàng Nón.

Làng nghề trống truyền thống Đọi Tam

Những người thợ trống Đọi Tam thường đi mua da trâu vào những ngày trời nắng và khi đem về là phải phơi ngay. Dưới cái nắng gay gắt, da trâu được hong khô. Có như vậy tiếng trống mới ấm, vang xa. Trong quá trình bào da, những người thợ có tay nghề phải dồn hết tâm trí vào việc làm. Nếu miếng da trâu dày hoặc mỏng hơn “tiêu chuẩn”, tiếng trống sẽ biến âm. Thế nên, cùng một trống cái, hai mặt trống sẽ cho những âm thanh rất khác nhau


Đến Đọi Tam vào một ngày đầu hè, thi thoảng khách lại nghe tiếng xẻ gỗ ở một xưởng trống

Ghé thăm xưởng của nghệ nhân Thanh Hùng ở xóm 4, ngay sát chân núi Đọi. Du khách sẽ thấy tất cả mọi người trong nhà anh đang xoay trần, kẻ xẻ, người chuốt những thanh gỗ mít vàng ươm. Vợ anh Hùng “pha” những súc gỗ mít đã cắt đoạn thành những mảnh dăm, còn anh thì chuốt dăm. Anh Hùng nói: “Tùy thuộc theo kích cỡ trống mà định ra bao nhiêu ‘dăm’. Độ cong và độ dẻo của dăm rất được tính toán kỹ để khi ghép thành tang trống thì vừa khít”.

Ngoài ra, gây nên tang trống thật kín, những người thợ làm trống đọi tam còn dùng sơn ta miết vào những khe. Cứ một lớp sơn lại có một lớp vải màn. Anh Hùng cho biết, hiện cả làng có 14 cơ sở sản xuất khung trống, 13 cơ sở sản xuất da trâu, trên 10 cơ sở làm hoàn chỉnh trống.

Làng trống Đọi Tam

Ông Bục nói: “Trẻ con ở làng Đọi Tam, lên 10 tuổi đã có rất nhiều thể biết sơ lược về phương pháp làm trống. Nhiều em học viên cấp hai, cấp ba ngoài giờ đi học còn ở nhà giúp hộ gia đình làm rất nhiều loại trống như trống đế chèo, trống đình, trống trường học… với đường kính từ 20 cm cho tới 2 m. Thu nhập từ làm trống của những em và một số thợ trung bình ở những xưởng đạt từ 2.000.000 đến 2.500.000 đồng một tháng”.

Trống Đọi Tam hiện diện ở nhiều nơi trong và ngoài nước.

Chiếc trống to nhất Việt Nam hiện ở gác trống của Văn Miếu cũng do một nghệ nhân Đọi Tam làm, đường kính 2,1 m. Ông Bục cho biết: “Vừa qua, UBND thành phố thủ đô hà nội có đặt hàng với nghệ nhân làng trống đọi tam làm chiếc trống to hơn để chào mừng sự kiện Thăng Long – thủ đô hà nội tròn 1.000 năm. Tuy nhiên, nghệ nhân Phạm Chí Thảo chưa dám nhận lời. Không phải vì làm trống to khó mà bởi… lấy đâu ra con trâu mộng cỡ này”.

Nghệ nhân làng trống đọi tam khi có người đặt trống cái to thường tự mình đi tìm mua những con trâu to khỏe để thịt. Họ không dám để những anh đồ tể làm vì sợ sẽ hỏng mất bộ da. Mảng da phần đầu, gáy, thậm chí tứ chi rất được cân nhắc kỹ trước khi đưa dao để rạch. Lột được bộ da to nguyên tấm, người thợ trống đem thuộc. Cái hay, giỏi, tài hoa của những người thợ trống Đọi Tam thể hiện qua kỹ thuật xử lý da trâu hơn hẳn nhiều làng nghề khác. Giai đoạn công phu này yên cầu họ phải có kinh nghiệm.

Làng trống Đọi Tam1

Quy trình làm ra Trống Đọi Tam

Ðể làm một chiếc trống phải qua ba bước: làm da, làm tang và bưng trống. Da được chọn để làm trống là da trâu cái, đem bào hết lớp màng, ngâm nước khử mùi chống thối rồi phơi khô. Lớp da ngoài được sử dụng làm trống to, lớp da dưới dùng làm trống cho trẻ em. Gỗ làm tang trống chủ yếu là gỗ mít- loại gỗ dẻo, mềm không bị cong vênh, nứt vỡ, hơn nữa “Gỗ mít đánh ít kêu nhiều”. Gỗ được cắt thành nhiều khúc sau đó pha thành từng “dăm”.

Xem Thêm:  Review Tham Quan cổ tự Đọi Sơn Hà Nam ở đâu,lịch sử,lễ hội 2022

Tùy thuộc theo kích cỡ của trống mới định ra bao nhiêu “dăm”, cũng như độ cong và độ dẻo của dăm để khi ghép với thân trống vừa khít, không có kẽ hở. Ngoài ra, gây nên trống thật kín người ta còn dùng sơn ta miết vào những khe, cứ một lớp sơn lại có một lớp vải màn. Cuối cùng là bưng trống. Da trâu được quây tròn căng hết cỡ trên mặt trống, rồi đóng cố định vào thân trống bằng đinh chết. Ðinh chốt được làm từ vầu hoặc tre già. Dù trống làm bằng gỗ xoang cầu kì hơn thì dùng gỗ gụ, gỗ dổi.

Giữ gìn, phát huy nghề tổ

Nghề làm trống đọi tam được gìn giữ bằng những bảo tàng sống, đó là những nghệ nhân. Xưa, nghề này cha truyền con nối. Tất cả những kỹ thuật làm trống của làng chỉ được truyền cho thiếu niên, thứ đến là con dâu. Con gái và con rể không được truyền vì sợ đem nghề đi nơi khác.

Làng trống Đọi Tam2

Như thế đủ biết từ xưa, dù những nghệ nhân làng trống đọi tam chưa biết đến đến thuật ngữ “độc quyền thương hiệu” của thời hiện đại nhưng họ đã làm rất tốt việc này. Ông Bục kể: “Trai làng Đọi Tam khoảng 10-13 tuổi đã được dạy làm những loại trống nhỏ, kịp đến tuổi 16 tuổi đã có rất nhiều thể theo cha anh đi làm trống đại. Trống sấm chỉ dành cho cánh quý ông khoẻ mạnh, có kinh nghiệm và kỹ thuật điêu luyện”.

Những năm thương mại phức tạp, làng trống đọi tam vẫn duy trì được nhờ truyền thống giúp đỡ nhau giữa những hộ gia đình làm nghề. Ngày nay, những nghệ nhân Đọi Tam vẫn ra sức bảo tồn nghề truyền thống. Nhiều hộ gia đình vẫn lấy nghề làm trống làm chính và đã có rất nhiều cuộc sống khá giả, sung túc hơn.

Người Đọi Tam còn giỏi chơi trống. Không chỉ biểu diễn trong làng vào ngày lễ hội mùng 6 tháng giêng hằng năm, mỗi khi có nơi mời là đội trống lại lên đường. Dàn trống hàng trăm chiếc to nhỏ để trong đình lại được dịp lên ôtô theo nghệ nhân đi biểu diễn.

Nếu bạn có quan tâm và tìm mua sản phẩm trống bạn vui lòng liên hệ đến cơ sở trống Thăng Long để tham khảo sản phẩm trống chất lượng, đạt tiêu chuẩn.

Làng trống Đọi Tam3

Nơi liên hệ:

Website: https://trongthanglong.com

Doanh Nghiệp Tư Nhân Sản Xuất Trống Thăng Long

Cơ Sở Miền Bắc: Xóm 6 – Đọi Tam – Đọi Sơn – Duy Tiên – Hà Nam

Hotline: Mr Điệp  0988 759 688 – 0919 327 688

Cơ sở Miền Nam: 124A Ấp Bàu Sim – Tân Thông Hội – QL 22 Thị Trấn Củ Chi – Tp HCM

Hotline: Mr Dương 097923518

Cơ Sở Miền Đông : QL1A – 06 Hoàng Tam kỳ – Khu Phố 5 – Thị Trấn TRảng Bom – Đồng Nai

Hotline: Mr Dương 097923518

CƠ SỞ MIỀN TÂY : 920 Nguyễn Trung Trực – P.An Hòa – TP Rạch Giá -Kiên Giang.

Hotline: Mr Dương 0979 235 168

Cơ sở Đúc Chuông, Đại Đồng Chung: Khu du lịch thác Giang Đền – TT. Trảng Bom – Đồng Nai

Hotline: Mr Dương 0979 235 168

Gmail: lethediep1911@gmail.com

Làng trống Đọi Tam4

Làng trống Đọi Tam ngày nay

Làng trống Đọi Tam từ xa xưa đã có rất nhiều tục lệ không truyền nghề cho con rể và con gái vì sợ bị lộ bí mật ra ngoài. Tuy nhiên, thời nay người làng Đọi Tam đã được phép truyền nghề cho phụ nữ.

Xem Thêm:  Review Những làng nghề truyền thống Hà Nam 2022

-Tại làng Đọi Tam có hơn 80 phụ nữ làm nghề trống. Ở bên cạnh đó, không chỉ truyền nghề cho phái đẹp, làng Đọi Tam còn tồn tại đội trống gái kể cả toàn phụ nữ và đây là đội trống có một không hai ở Việt Nam.

-Năm 2004 làng Đọi Tam xây dựng đội trống với những tay trống đều là phụ nữ và lấy tên là Đội trống gái Đọi Tam và mất khoảng gần 2 năm mới ổn định được đội hình và có thể đem ra biểu diễn.

Đội trống gái Đọi Tam có khoảng 48 người và mỗi người lại đánh loại trống khác nhau.

+Chiếc trống to nhất cao 1,77 m, đường kính mặt 1,47 m

+Chiếc trống đại cao 1,2 m, đường kính mặt 1,8 m

+12 chiếc trống cám, 12 chiếc trống nhỡ, 12 chiếc bản và 8 chiếc trống giả cổ.

Làng trống Đọi Tam5

-Để có thể được tham gia vào đội trống nữ của làng, thì người phụ nữ phải có năng khiếu về nhạc cụ và có thể hình khỏe và bắt buộc người phụ nữ đó phải có chồng.

Sau khoảng 10 năm xây dựng thì đến nay đội trống làng đã tăng lên 60

người. Tuy nhiên số tay trống vẫn giữ nguyên là 48 phụ nữ và thêm 12 nam phụ đánh đồ đồng.

Đội trống gái Đọi Tam không những phục vụ cho những lễ hội ở địa phương mà còn tham gia biểu diễn trên tất cả mọi miền của Tổ quốc.

Những giải bày trong quá trình làm trống Đọi Tam

-Trong quá trình làm trống, người thợ đều rất cảnh giác từ việc chọn nguyên liệu đến khi hoàn thiện trống một phương pháp tỉ mỉ.

Da trâu phải già và dai, được đem đi nạo sạch mặt, sau đó càng ra, đem phơi rồi sấy và cắt thành mặt trống.

Gỗ mít phải khô và được xẻ cong, đem chia làm nhiều dăm, rồi gắn kết lại với nhau.

-Ở bên cạnh đó, để có được tiếng trống như ý thì còn phụ thuộc vào tay nghề bưng trống của những người thợ.

Với từng loại trống sẽ có yêu cầu về âm thanh khác nhau như độ vang, độ rền và độ đanh… nên yên cầu thao tác phải thật đúng cách, người thợ phải có kinh nghiệm nhiều năm.

Làng trống Đọi Tam6

Với chỉ 2 nguyên liệu đó là gỗ mítda trâu, nhưng tiếng trống Đọi Tam lại có những âm vực riêng. Nổi biệt là tiếng trống cái và trống hội khi nào cũng trầm hùng, vang dội hơn trống ở nơi khác.

Trống Đọi Tam thường sẽ có nhiều loại với giá thành khác nhau như:

+Trống Đọi Tam rộng 15cm: 150.000 vnđ

+Trống Đọi Tam rộng 20cm: 200,000 vnđ

+Trống Đọi Tam rộng 24cm: 350.000 vnđ

+Trống Đọi Tam rộng 30cm: 500,000 vnđ

+Trống Đọi Tam rộng 40cm: 1,000,000 vnđ

+Trống Đọi Tam rộng 45cm: 1,600,000 vnđ

+Trống Đọi Tam rộng 60cm: 3.500,000 vnđ

Vẫn là những bước làm trống cơ bản nhưng trống Ðọi Tam nổi tiếng nhờ độ bền, xinh, nhờ tuyệt kỹ riêng cũng như tinh thần trách nhiệm của những người thợ. Ngay cả những lúc phức tạp thiếu thốn, Ðọi Tam vẫn duy trì được nghề nhờ truyền thống tương trợ nhau, giúp đỡ nhau giữa những hộ gia đình làm trống trong làng. Ngày nay, những nghệ nhân ở Ðọi Tam vẫn ra sức bảo tồn nghề truyền thống của cha ông. Nhiều hộ gia đình vẫn lấy nghề làm trống làm nghề chính và đã có rất nhiều cuộc sống khá giả, sung túc hơn trước.

Chuyên Mục: Review Hà Nam

Nguồn Blog Review Du Lịch: https://bietthungoctrai.vn/ Làng trống đọi tam với bề dài lịch sử 1000 năm tuổi

Leave a Reply

Your email address will not be published.