Review Tham Quan bản Co Mỵ Điện Biên Phủ ở đâu,lễ hội 2022

Bancomy

Bản Co Mỵ ở đâu?

Từ di tích lịch sử hầm Đờ Cát, xuôi theo sông Nậm Rốm về hướng tây bắc khoảng 8km, khách tham quan sẽ tới bản Co Mỵ.

Bản Co Mỵ, huyện Điện Biên vừa tổ chức lễ Xên bản, đây là một lễ hội mang đậm bản sắc văn hoá tâm linh, lưu giữ những nét văn hoá truyền thống của đồng bào dân tộc Thái.

Tên gọi bản Co Mỵ Điện Biên

Co Mỵ theo tiếng Thái có nghĩa là cây mít. Tương truyền, khi người Thái về định cư tại bản, thấy nơi đây có cây mít to chừng vài người ôm, quả thơm ngon nên đã đặt tên bản là Co Mỵ. Năm 1945, một vụ hỏa hoạn to đã thiêu rụi nhiều nhà sàn và cây mít cổ thụ. Đến nay, cây mít tuy không còn nhưng dân bản vẫn luôn nhớ về nguồn gốc tên gọi của bản

Tham Quan bản Co Mỵ Điện Biên Phủ

Giới thiệu bản Co Mỵ Điện Biên

Bản Co Mỵ có diện tích tự nhiên khoảng 60ha, là nơi cư trú của hơn 100 hộ dân tộc Thái, sinh sống chủ yếu bằng nghề trồng lúa nước, rau màu và chăn nuôi. Phương thức đây hơn 10 năm, dân bản Co Mỵ đã tích cực hưởng ứng cuộc vận động toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa truyền thống, tiến tới xây dựng bản văn hóa truyền thống xanh, sạch, xinh. Với những nỗ lực không ngừng, năm 2002, bản đã được tỉnh Điện Biên công nhận là bản văn hóa truyền thống cấp tỉnh.

Những nếp nhà sàn khang trang tọa lạc cạnh bên những rặng tre ngà đã cho thấy phần nào cuộc sống no ấm của dân bản. Bản còn được tỉnh Điện Biên chọn làm bản tiêu biểu cho xã Thanh Chăn để phát triển loại hình du lịch khám phá những di tích lịch sử ở TP. Điện Biên Phủ (đồi A1, D1; hầm lãnh đạo Đờ Cát; sở lãnh đạo chiến dịch Điện Biên Phủ; bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ…) kết hợp trải nghiệm nét văn hóa truyền thống đặc sắc tại những bản làng lân cận.


Để du lịch toàn cầu khởi sắc, bản đã cử 5 người tham gia lớp tập huấn về du lịch toàn cầu; 5 người tham gia lớp học nấu ăn do Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Điện Biên tổ chức; khôi phục và phát triển những làn điệu dân ca dân vũ, nghề thủ công, lễ hội đặc trưng của dân tộc Thái. Đến nay, Co Mỵ đã có rất nhiều riêng một đội văn nghệ chuyên biểu diễn những tiết mục văn nghệ dân gian, một tổ ẩm thực sẵn sàng chế biến những món ăn địa phương mỗi khi khách đến…

Tham Quan bản Co Mỵ Điện Biên Phủ 1


Du khách đến Co Mỵ đều rất điểm nổi bật với những sinh hoạt thường ngày của dân bản, nổi trội là cách thức chế biến những món ẩm thực như: “nhứa mu chụp xổm lốm” (nộm thịt lợn với lá chua chát); “nhớ pho” (thịt lợn băm gói lá chuối), “pa pỉnh tộp” (cá mổ lưng ướp cùng gia vị rồi nướng trên bếp than hồng); “lam nhọ” (thịt gà trộn rau bí để trong ống tre nướng trên than hồng)…


Với tiêu chí phục vụ “Vui lòng khách đến, vừa lòng khách đi”, Co Mỵ đã thu hút khá đông khách tham quan trong nước và quốc tế như Thái Lan, Lào, Trung Quốc, không những góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống đặc sắc mà còn từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống của đồng bào dân tộc Thái.

Xem Thêm:  Review chinh phục đèo Pha Đin Điện Biên Phủ ở đâu,lịch sử,truyền thuyết,cảnh đẹp 2022

Lễ hội Xên bản Co Mỵ Điện Biên

Trong lễ hội này, dân bản tổ chức nghi lễ dâng hương những vị thần linh đã có rất nhiều công khai minh bạch sáng, xây dựng bản làng; cầu cho mưa thuận gió hoà, mùa màng tươi tốt, bà con dân khoẻ mạnh, cuộc sống được ấm no, hạnh phúc…

Theo quan niệm của đồng bào dân tộc Thái: Tương tự con người, vạn vật: cỏ, cây, sông, suối… đều có linh hồn; mỗi bản làng, mỗi vùng miền đều có những thần linh bảo vệ, chở che. Chính vì vậy, hàng năm, nhân dân trong vùng đều làm lễ tế những thần linh.

Tham Quan bản Co Mỵ Điện Biên Phủ 2

So với đồng bào dân tộc Thái tháng chín, tháng 10 theo lịch của đồng bào (tương ứng với tháng bốn, tháng năm âm lịch của những người Việt) là những tháng đẹp tuyệt vời nhất trong năm, thời gian ấy trời- đất linh thiêng, con người và vạn vật giao thoa, gần gũi,  họ đã tổ chức lễ Xên bản để gửi gắm khát vọng, niềm tin thiêng liêng và sự biết ơn của bà con với trời, đất; với những bậc tiền bối, những thần linh đã có rất nhiều công khai minh bạch sáng, bảo vệ và xây dựng bản làng.

Xên bản là một lễ hội quy mô cấp bản, bà con đem tế lễ những thần linh những sản vật mà mình đã nuôi trồng được. Địa điểm để tổ chức Xên là chỗ có cây to nhất trong bản, gọi là đông xên. Những lễ vật để cúng tế trong xên bản gồm một con lợn đen, một con chó, một con vịt và 3 con gà.

Mỗi một mâm được thờ một vị thần và mâm to nhất là mâm cúng thần trời- đất, ngoài con lợn được đặt chính giữa, trong mâm này còn tồn tại cá nướng, hai bát tiết canh lợn, món “lạp” sống của dân tộc Thái; một ít lòng lợn nướng, một ít xôi, hai chén rượu và một đĩa trầu cau.

Kế bên là mâm hoa quả, trong mâm cũng đặt 2 chén rượu, đĩa trầu cau, ít hoa quả bánh kẹo, một bát thóc, một bát gạo, mỗi bát được cắm hương, hoa và nến sáp ong. Nổi bật trong mâm này còn đặt 5 miếng xôi nhỏ có chấm đường, tám miếng chấm nước chua được gói trong lá ổi, thể hiện sự giao thoa giữa đắng, cay, ngọt, bùi của cuộc sống. Tiếp theo là mâm áo của “chẩu sửa” (tức là mâm áo của trưởng bản- người đứng đầu bản).

Thầy mo xướng lễ ở mâm cúng chính.jpg

Trong mâm này gồm có 2 cuộn vải thổ cẩm trắng- đỏ truyền thống của dân tộc, 2 đồng bạc, 2 vòng tay bằng bạc, 1 miếng sáp ong; một ít tiền giấy và túi thổ cẩm bên trong đựng áo của trưởng bản, một ít sôi, một loài cá nướng và một quả trứng.

Đặt cạnh mâm chẩu sửa là mâm tế thần rừng, trong mâm này gồm có một con chó được mổ để nguyên con chưa chế biến, một chén rượu, một đĩa trầu cau, một ít hoa quả, bánh kẹo. Tiếp đến là mâm tế thần nước, trong mâm gồm một con vịt được mổ nguyên con chưa chế biến; kế bên là mâm tế những thần linh có công dựng bản; thần canh đầu bản (phi tu cổng) và một mâm dâng ma tà (phi ha, phi héo) để những loại ma tà không đến quấy nhiễu bà con dân bản.

Xem Thêm:  Review Tham Quan Tháp Chiêng Sơ Điện Biên ở đâu,kiến trúc 2022

Ba mâm này đều tế bằng con gà đã được luộc chín và mỗi mâm đều được đặt một chén rượu, một đĩa trầu cau và ít hoa quả, bánh kẹo. Ngoài ra lễ vật để cúng những thần linh còn tồn tại một chum rượu cần, một bung thóc, một bung hạt bông.

Trước khi bước vào lễ Xên bản, từ chiều hôm trước ông mo song song với trưởng bản (chẩu sửa) và những cụ cao niên trong bản làm lễ cúng ma nhà của “Chẩu sửa” và lễ “lẩu khắt- lẩu khánh”, xin phép tổ tiên ma nhà của “chẩu sửa” được thực hiện lễ Xên Bản và thức tỉnh thần linh của bản về dự Xên Bản, đón nhận sính lễ và lòng thành của bà con, phù hộ cho bà con dân bản làm ăn được mưa thuận gió hoà, cuộc sống ấm no.

Làm thịt lợn để tế xên



Sáng hôm sau, sau khi đã sẵn sàng xong những lễ vật ông Mo bắt đầu vào tế lễ. Tế xong những thần linh của trời- đất, mường-bản, tế ma ta. Ông mo cùng những người phụ việc đến một địa điểm, gọi là “vắng vén”- tức là hồ nước to nhất của bản để tế thần nước(ngày nay, hồ nước này đã dần bị vùi lấp thành ruộng, nhưng bà con vẫn lấy nơi đây để tế thần nước mỗi khi tổ chức Xên bản). Sau khi tế xong thần nước, đoàn tế lễ trở lại Đông Xên, ông Mo làm tiếp việc làm của tớ là tế thần canh đầu bản- “phi tu cổng”.

Một điều không thể thiếu trong Xên bản đó là dựng cổng xên bản. Chiếc cổng này được dựng ở đầu bản, với độ cao khoảng 3m trở lên, chiều rộng tuỳ theo đường vào bản. Mỗi bên là 2 cây tre tươi được dựng làm cột và 2 cây làm xà ngang ở trên. Phên khung cổng được đan hoa văn hình quả trám, mỗi bên cổng và khoảng chính giữa của xà ngang được cắm “ta leo” có cài thêm lá cà và cổng được giăng thêm một dải vải thổ cẩm trắng. Tế xong lễ “phi tu cổng”, ông Mo cho người phụ việc đi cắm “ta leo” ở những ngõ vào bản.

Những “ta leo” này có hình ba nhánh và được cài thêm lông của những con vật được mổ hiến tế như lông gà, vịt, chó, lợn với dụng ý là kiêng không cho người cũng như những loại ma tà ở bản khác đi vào trong bản. Phần cuối cùng, ông Mo làm lễ gọi hồn và “trả áo” cho chủ lễ- trưởng bản. Quan niệm của đồng bào cho rằng, áo “chẩu sửa” là linh hồn của chủ lễ song song với linh hồn của những người giúp việc ông mo thay mặt người dân trong bản đi làm việc việc thiện để giúp bản mình.

Làm thịt lợn để tế xên

Ông mo có quân gọi là “phì một” đi vào cõi thần linh phục vụ những thần trên trời và dưới trần gian để cầu may, cầu phúc về cho dân bản. Nay việc làm đã hoàn thành tốt xinh, trở về nhà trả áo cho “chẩu sửa” là trưởng bản và hồn của những người nào lại nhập vào người đấy như cũ. Do vậy, phải có lễ nộp áo cho “chẩu sửa” và tụ hồn cho bà con trong bản.

Xem Thêm:  Review Du lịch cộng đồng Bản Mển Điện Biên Phủ ở đâu,phát triển du lịch 2022

Xong tất cả những nghi lễ, người dân trong bản làm thủ tục ơn mo và ông mo cũng chúc phúc lại cho mọi người. Ông Lò Văn Nương người dâ bản Co Mị, xã Thanh Chăn, huyện Điện Biên cho biết:”Xên bản là một phong tục tập quán lâu đời của đồng bào dân tộc Thái để cầu may, cầu phúc, mọi người ai cũng khoẻ mạnh, làm ăn phát đạt, cuộc sống ấm no. Đây là một tập quán cần phải được gìn giữ, lưu truyền cho thế hệ sau”.

Xên bản là một lễ hội thể hiện khá rõ nét về đời sống văn hoá tâm linh của đồng bào dân tộc Thái, góp phần lưu giữ và phát huy nét xinh trong văn hoá truyền thống của đồng bào Thái nơi đây. Không chỉ để cầu may, cầu phúc, Xên bản còn là dịp để bà con gặp gỡ, giao lưu.

Sau khi ông Mo đánh trống khai hội, bà con trong bản với nhau ăn uống hưởng lộc, cùng giao lưu ca múa hát và chúc tụng nhau những lời tốt đẹp tuyệt vời nhất. Em Lù Thị Mai Sinh, học viên trung học mong muốn: “Sinh ra và to lên ở bản co Mị này, em mong lễ Xên bản sẽ thường xuyên được tổ chức, để chúng em có dịp hiểu hơn về những phong tục tập quán của dân tộc mình”.

W Cổng đông xên (Pák tu đông xên)

Lễ Xên bản hay còn gọi là lễ hội cầu an- là một lễ hội mang đậm bản sắc đời sống văn hoá tâm linh của đồng bào dân tộc Thái; là lễ hội dâng hương những vị thần linh có công xây dựng bản làng, cầu mong những vị thần linh phù hộ cho bà con dân bản được ấm no, sung túc. Ông Cà Phương- Trưởng bản Co Mị phấn khởi khẳng định:”Những năm qua, chúng tôi thường xuyên tổ chức Xên bản. Để lễ Xên bản không bị mai một, chúng tôi sẽ duy trì thường xuyên tổ chức Xên bản”.

Ngày nay, song song với sự phát triển kinh tế- xã hội của tỉnh, sự giao thoa của nhiều luồng văn hoá, nhiều địa phương chưa thiết tha lưu giữ, phát huy những nét xinh trong truyền thống văn hoá của dân tộc mình, nên nhiều hoạt động văn hoá như Xên bản, Xên mường đã dần bị mai một.

Thực hiện chủ trương, đường lối chính sách của Đảng, tiếp tục phát huy những nét xinh truyền thống văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, lễ hội Xên bản cũng như những lễ hội khác của đồng bào dân tộc Thái ở Điện Biên cần phải được duy trì, góp phần lưu giữ và phát huy những nét xinh trong phong tục tập quán, để thế hệ trẻ hôm nay và mai sau được tiếp cận với những lễ hội dân tộc, cảm nhận thấy tỉ mỉ hơn về những nét xinh trong đời sống văn hoá truyền thống của dân tộc mình./.

Chuyên Mục: Review Điện Biên

Nguồn Blog Review Du Lịch: https://bietthungoctrai.vn/ Xên bản Co Mỵ – Đài Phát thanh và Truyền hình Điện Biên

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.