Review Tham Quan Núi nàng Tô Thị Lạng Sơn ở đâu và câu chuyện cổ 2022

nui to thi

Núi nàng Tô Thị ở đâu?

Khu di tích núi Tô Thị tọa lạc trong dãy núi đá vôi phía Tây Bắc thành phố Lạng Sơn, thuộc phường Tam Thanh, với diện tích 50 ha. Nơi đây có những hang động tự nhiên kỳ thú, được bộ Văn hóa truyền thống Thông tin (nay là bộ Văn hóa truyền thống, Thể thao và Du lịch) xếp thứ hạng di tích quốc gia năm 1962, với những giá trị danh thắng và lịch sử văn hóa truyền thống tiêu biểu.

Nơi:P. Tam Thanh, TP. Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn

Giới thiệu Núi nàng Tô Thị Lạng Sơn

Khu di tích kể cả động Nhị Thanh, động Tam Thanh, thành Nhà Mạc và núi Vọng Phu. Bốn nét xinh riêng kết hợp lại tạo thành một vẻ quyến rũ nổi bật cho quần thể di tích được mệnh danh là “đệ nhất bát cảnh” của Xứ Lạng.

Trên đỉnh núi Tô Thị (hay còn gọi là núi Vọng Phu) có tảng đá tự nhiên giống hình người phụ nữ bồng con nhìn về phương xa. Từ xưa, tảng đá hình người đã được gắn với truyện cổ tích nàng Tô Thị bồng con chung thủy đứng chờ chồng đi đánh trận Phương Bắc. Chờ mãi không được, nàng đã hoá đá cùng con.

Vì thế nên người đời cũng gọi tảng đá là nàng Tô Thị. Tọa lạc trong quần thể danh lam thắng cảnh Nhị, Tam Thanh, truyền thuyết về nàng Tô Thị đã từng đi vào tâm khảm của dân tộc Việt Nam. Thiên nhiên đã tạo ra hình tượng người mẹ ôm con đứng chờ chồng trên đỉnh núi cao như một hình tượng của lòng thuỷ chung son sắt của những người phụ nữ Việt Nam.

Tham Quan Núi nàng Tô Thị Lạng Sơn

Trải qua bao năm tháng, do tác động của thiên nhiên và con nguời, di tích này đã bị hủy hoại. Tỉnh Lạng Sơn đã cho dựng lại như nguyên bản để gìn giữ một di tích đã từng đi vào tình cảm của những người dân Việt Nam.

Tượng nàng Tô Thị ở quần thể di tích – thắng cảnh Tam Thanh, thành phố biên ải Lạng Sơn là một trong những chủ đề cho nhiều ca khúc, bài thơ, cảm xúc sáng tác của những người Việt Nam qua bao thế hệ, trong đó có trường ca Hòn Vọng Phu bất hủ như một hình tượng cho lòng chung thuỷ son sắt của những người phụ nữ Việt Nam

Hóa tượng nàng tô thị Lạng Sơn

Thời Hậu Lê đời Dụ Tông năm Vĩnh Thịnh thứ 14 (1718) có ông Tán Lý quân vụ họ Tô từ kinh sư đi dẹp giặc đóng quân ở châu Hạ Lang, ông nạp người con gái xã Đồng Loan là Thị Đề làm thiếp. Năm 26 tuổi sinh được một người con gái đặt tên là Tô Thị Huệ người thông mẫn tháo vát lạ thường, nhan sắc tuyệt thế. Đến năm Lê Thuần Tông niên hiệu Long Đức thứ 2 (1733) thì đưa tiến vào làm cung phi, được sủng hạnh yêu quý vô cùng.

Được hơn năm, nàng phụng chỉ về quy ninh (thăm quê), đi qua xứ Khâu Lư, Lạng Sơn thì nghe tin vua Lê mất, nàng lên núi hướng về phía kinh thành đứng mãi trông mà hóa đá. Sau dân chúng lập đền thờ ở chân núi Xuân Sơn xã Đồng Loan để phụng tự. Triều Lê phong nàng là Tô Thị Phúc Thần (theo thư tịch cổ Tỉnh Cao Bằng).

Xem Thêm:  Review Tham Quan Núi Phai Vệ Lạng Sơn ở đâu,vẻ đẹp ,check in 2022

Tọa lạc trong quẩn thể di tịch động Tam Thanh thuộc phường Tam Thanh, thành phố Lạng Sơn có núi Tô Thị hay còn gọi là núi Vọng Phu. Trên đỉnh núi có một khối đá tự nhiên hình một người phụ nữ bồng con hướng nhìn về phương xa. Từ xưa tượng đá này đã gắn với truyền thuyết về một người con gái chung thuỷ đứng chờ chồng đi lính (?). Chờ mãi không thấy chồng về, nàng và con đã hoá thành đá, từ đó người dân gọi đây là tượng Nàng Tô Thị.

Ca dao Việt Nam xưa khi nói về Lạng Sơn có câu: Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa Có Nàng Tô Thị, có chùa Tam Thanh.

Núi Tô Thị cao và hiểm chở

Tuy nhiên, ngày 27/07/1991, tượng đá nàng Tô Thị đã bị sụp đổ, và có hai người bị bắt vì nghi ngờ phá tượng để nung vôi , vì thế mà câu ca dao bị đọc chệch đi: Đồng Đăng có phố Kì Lừa Có Nàng Tô Thị, nó vừa nung vôi.

Sau đó, ông Trương Hoàng Phương, giảng viên Khoa Địa lý, trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, (lúc đó đang học thạc sĩ tại thành phố Hà Nội) đã đến hiện trường để nghiên giúp lại vụ việc.

Cuối cùng, những kết quả nghiên giúp của ông cho thấy rằng tượng nàng Tô Thị bị sụp đổ là do sự ăn mòn của tự nhiên (cụ thể là hiện tượng karst) chứ không phải do phá hoại. Từ kết quả này cũng suy ra rằng hai nghi phạm bị bắt trong vụ sập tượng đá thật sự là bị oan.

Hiện nay một tượng bằng xi măng đã được dựng lên tại vị trí tượng đá cũ.

Thấm sâu đời sống tâm linh xứ Lạng

Kề bên núi Tô Thị là hệ thống núi Nhị – Tam Thanh, nơi có chùa Tam Thanh đi kèm câu ca dao của những người dân xứ Lạng. Trong đợt xếp thứ hạng chính thức đợt I về những di tích, danh thắng toàn miền Bắc vào năm 1962, Bộ Văn hóa truyền thống thông tin lúc bấy giờ đã đưa khu vực núi Tam Thanh và núi nàng Tô Thị là một trong 62 danh mục cần bảo vệ.

Lần giở hồ sơ di tích gần 60 năm trước đang được lưu giữ tại Bảo tàng Lạng Sơn, chúng tôi mới biết tượng đá vọng phu tọa lạc trên núi Tô Thị gắn liền cùng di tích thành nhà Mạc với hệ thống tường thành quân sự được xây dựng vào thế kỷ 16. Nay những tường thành đã được trùng tu, kể cả hệ thống bậc thang làm mới, giúp việc đi lên tận tượng đá vọng phu đã không còn phức tạp như thuở trước. 

Cái thuở mà chàng Lê Thương chắc phải vạch từng cỏ cây, dò dẫm từng phiến đá để tìm hồn nhạc Hòn vọng phu: “Người đi ngoài vạn lý quan san/ Người đứng chờ trong bóng cô đơn/ Bên Man Khê còn tung gió bụi mịt mùng/ Bên Tiêu Tương còn thương tiếc nuối ngàn trùng…”.

Tham Quan Núi nàng Tô Thị Lạng Sơn

Buổi chiều, gửi xe nơi quán nước trước cổng miếu Thần Nông tọa lạc ngay vách núi phía trên có tượng đá nàng Tô Thị, chúng tôi lên bậc cấp xuyên qua cổng thành nhà Mạc phía tây bắc. Ngoài tấm bảng “Núi Tô Thị” khuất sau lùm cây bên sườn núi bằng ximăng đã phai cũ, một tấm bảng “Điểm du lịch địa phương: Núi Tô Thị – Thành nhà Mạc” giới thiệu ngắn gọn về khu vực này. 

Xem Thêm:  Review Khám phá di tích thành nhà Mạc Lạng Sơn ở đâu,check in 2021

Sau bức tường thành dày khoảng 1m tuổi đời gần năm thế kỷ là vườn đào rộng xanh mướt đã lấm tấm điểm hoa. Ngay giữa khu di tích cổ thành, vài thanh niên địa phương đang đá bóng trên khoảng đất rộng, phẳng phiu từng là nơi đóng quân của nhà Mạc suốt mấy mươi năm. Men theo một đoạn đường mòn bên sườn núi khoảng trăm mét, leo qua vài tảng đá, chúng tôi đến được tượng đá vọng phu.

Nhìn theo hướng tượng vọng phu, toàn bộ cánh đồng làng Khòn Lèng hiện ra trước mắt với những thửa ruộng mạ non, ngô, cam nối tiếp trải dài đến dãy núi trùng điệp xa xa. Vài đồng rạ sẵn sàng vụ mới, hương thơm khói đốt đồng thoang thoảng giữa tiết trời se lạnh. Mọi năm vào 16 tháng giêng, lễ hội Lồng Tồng làng Khòn Lèng đều được tổ chức to, thu hút rất nhiều hành khách. Đây là lễ hội đặc trưng của những người Tày, một trong những trái đất sinh sống lâu đời tại làng Khòn Lèng, còn gọi là hội xuống đồng.

Điều nổi bật, ngoài những nghi thức đó chính là cúng cầu vụ mùa, xuống đồng cày ruộng, một phần quan trọng khác đó chính là lễ rước nàng Tô Thị từ sườn núi. Vị giám đốc bảo tàng nhận định: “Hình tượng bà Tô Thị thấm sâu vào văn hóa truyền thống như vậy. Ngay cả miếu thờ Thần Nông của làng Khòn Lèng ở chân núi, dưới chân nàng Tô, mở màn chỉ là miếu nhỏ thờ Thần Nông, sau này người ta trùng tu cũng để một góc dành cho việc thờ bà ấy”.

Khói sương biên ải lãng đãng bóng chiều tà, bất chợt lữ khách đi kèm chúng tôi ngân nga câu hát: “Người không rời khỏi kiếp gian nan/ Người trở thành tượng đá ôm con…”. Dù nhiều người chưa một lần được diện kiến tượng nàng Tô Thị chờ chồng đến hóa đá, nhưng lòng họ đã tràn đầy xúc cảm với Hòn vọng phu của nhạc sĩ Lê Thương rồi.

Một góc cảnh quan núi Tô Thị

Cảm phục nghĩa tình, hổ cũng hóa đá của nàng Tô Thị Lạng Sơn

Từ thành phố Hà Nội, nay chỉ ngồi hai giờ xe khách theo đường cao tốc đã dễ dàng đến TP Lạng Sơn. Thuê chiếc xe máy ở trung tâm thành phố, chỉ khoảng hơn mười phút sau, chúng tôi đã đứng ngay ngã ba phố Tô Thị và phố Tam Thanh sẽ được nhìn thấy hình tượng mẹ bồng con đã có rất nhiều từ ngàn năm thấm đẫm hồn ca từ Hòn vọng phu của nhạc sĩ Lê Thương.

Tiết thu trời xinh, dáng người ôm con hiện ra bên vách núi dựng đứng, yên bình trên những ngôi nhà mái đỏ. “Hồi xưa khu dân cư dưới vắng tênh, không phải nhiều như lúc này đâu. Lúc nhỏ, bọn mình chiều chiều vẫn lên đá bóng trong khu thành nhà Mạc ở trên núi phía sau lưng bà Tô Thị” – ông Nông Đức Kiên, giám đốc Bảo tàng tỉnh Lạng Sơn, kể.

Xem Thêm:  Review Tham Quan rừng hoa tam giác mạch Lạng Sơn ở đâu,vẻ đẹp ngây ngất lòng người 2022

Truyền thuyết về nàng Tô Thị đều tọa lạc lòng với những người con dân Lạng Sơn như ông Kiên. Có hai vợ chồng nhà họ Tô, sinh được hai con một trai một gái. Lúc cha mẹ vắng nhà, anh nhặt đá ném chim, chẳng may trúng phải đầu em, máu ra lênh láng. Anh sợ quá trốn sang Trung Quốc. Năm 30 tuổi, chàng lần mò về quê và sinh cơ lập nghiệp tại Lạng Sơn, sau đó lấy vợ là con một nhà buôn và sinh được một đứa con. Một hôm, chàng chải tóc cho vợ, thấy có vết sẹo trên đầu, hỏi chuyện thì mới biết vợ đó chính là em gái mình.

Tham Quan Núi nàng Tô Thị Lạng Sơn1

Biết rõ sự thật, người chồng rất đau buồn, nhưng vẫn không cho vợ biết. Nhân khi nhà vua bắt lính, người chồng ra ứng mộ. Trước khi đi, người chồng dặn vợ nếu sau ba năm mà không thấy về thì người vợ cứ việc đi lấy chồng khác. Nói rồi, chàng đi biệt!

Người vợ ở nhà chờ ba năm, không thấy chồng về. Hằng ngày, nàng bồng con lên núi, mắt hướng về phía chồng ra đi. Một hôm bỗng có một cơn bão to, nàng vẫn bồng con đứng mãi không về. Lúc mọi người lên núi thì thấy hai mẹ con đã hóa đá. Người ta cảm động gọi tượng đá ấy là nàng Tô Thị vọng phu. Và những ngày Lê Thương lên chơi miền biên ải, hồn chàng nhạc sĩ đã rung động với câu chuyện đầy xót xa này.

Kể đến đây, tưởng chuyện không hề, nhưng giọng ông Kiên lại tiếp tục sôi sục: “Trong sách Di sản văn hóa truyền thống Lạng Sơn ghi lại như vậy. Nhưng dân Lạng Sơn còn kể thêm mấy chuyện khác nữa mà người xứ xa ít biết. Đó là, phía sau tượng bà Tô Thị, chếch về phía đỉnh núi còn tồn tại phiến đá mang hình con hổ”.

Con hổ trong câu chuyện của những người dân xứ Lạng đan xen vào truyền thuyết nàng Tô rằng: khi con hổ thấy một người mẹ bồng con ra đứng nơi núi rừng vắng định vồ ăn thịt. “Nhưng chính tấm lòng chờ chồng son sắt của nàng Tô Thị đã cảm hóa cả con vật ăn thịt hung dữ. Thành ra nó lại phủ phục tại đó để bảo vệ hai mẹ con, sau đó khi bà Tô Thị hóa đá thì hổ cũng hóa đá theo” – ông Kiên kể.

Hiện nay, phiến đá mang hình con hổ tọa lạc phục phía sau tượng đá Tô Thị vẫn còn, nhưng đã được cỏ cây che chắn nên khuất một phần dáng hình. Tuy nhiên trong những bức hình được chụp từ lâu, chúng tôi dễ dàng nhìn thấy hình tượng rõ ràng của một con hổ như dõi theo cùng hướng của tượng đá Tô Thị. Đó là hướng về phía Bắc. Ông Kiên giải thích thêm: “Truyền thuyết không biết xuất phát từ khi nào, nhưng rõ ràng là nói về câu chuyện người vợ chờ chồng đi chinh chiến canh giữ biên cương lãnh thổ. Nên bà Tô Thị mới trở lại hướng biên giới phía Bắc”.

Chuyên Mục: Review Lạng Sơn

Nguồn Blog Review Du Lịch: https://bietthungoctrai.vn/ Núi nàng Tô Thị – To Thi Mountain

Leave a Reply

Your email address will not be published.