Review Tham Quan Những ngọn tháp cổ kính của dân tộc Lào Tây Bắc Việt Nam 2022

Thap Muong Va 01

Những ngọn tháp cổ trăm tuổi của người Lào Tọa lạc tại hai tỉnh Sơn La và Điện Biên, làm nên một sự giao thoa văn hóa truyền thống đặc sắc trên cơ sở của mối quan hệ lịch sử nổi biệt Việt – Lào ở vùng Tây Bắc.

Thap co Tay BacGiới thiệu Những ngọn tháp cổ kính của dân tộc Lào

Theo những nhà sử học Việt Nam, dân tộc Lào đã có rất nhiều mặt ở Tây Bắc Việt Nam vào khoảng thế kỷ XII – XIII. Dân tộc Lào lập bản, dựng mường sinh sống xen kẽ với bản mường của những dân tộc Thái, Khơ Mú, Kháng, La Ha nên có nhiều nét văn hóa truyền thống tương đồng. Tuy nhiên, văn hóa truyền thống truyền thống của dân tộc Lào còn mang đậm dấu ấn của đạo phật, chùa chiền. 

Người Lào tại Việt Nam, còn gọi tên khác là Thay, Thay Duổn, Thay Nguồn, Phủ Thay với hai nhóm địa phương là Lào Bốc (Lào Cạn) và Lào Nọi (Lào Nhỏ), cùng nhóm ngôn ngữ thuộc ngữ Tày – Thái trong họ ngôn ngữ Kra-Dai (Tai-Kadai) – là một dân tộc thiểu số trong số 54 dân tộc tại Việt Nam.

Hệ thống những chùa và tháp ở khu vực Tây Bắc gồm: Tháp Mường Và (huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La), tháp Mường Bám (huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La) và 2 tháp Chiềng Sơ, tháp Mường Luân (huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên).

Tất cả những tòa tháp này là những công trình kiến trúc cổ mang đậm yếu tố Phật giáo phái Tiểu Thừa. Chúng đều được xây bằng một loại vật liệu chủ yếu là gạch vồ màu đỏ hoặc nâu, được gắn kết với nhau bằng vôi, cát, và mật mía. Những họa tiết hoa văn được làm bằng vữa đắp nổi, nhiều chỗ gắn thêm vào những hình đất nung trang trí. Vào đầu tháng hai (âm lịch) hàng năm, người Lào sẽ tổ chức Lễ hội “Xên Mường” và “Khảu hó” tại chân tháp, thu hút nhân dân trong vùng đến tham dự.

Tháp Mường Và 

Tháp Mường Và thuộc xã Mường Và, huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La là một công trình kiến trúc linh thiêng và cổ kính từ thế kỷ XVII với kiến trúc nghệ thuật độc đáo đặt trên một gò đồi đắp nổi nhân tạo, cao khoảng 15m so với mặt phẳng xung quanh. Điểm nổi biệt là tháp được xây đặc toàn bộ, không có cửa, phân chia 4 mặt đều nhau, mỗi mặt trở lại một hướng. Tạo hình theo kiểu bút tháp, cao 13m. Tòa tháp được phân thành 5 tầng, xây bằng gạch vồ có chiều dài là 35cm, rộng 15cm, dày 6 cm.

Tháp được công nhận Di tích Kiến trúc – Nghệ thuật cấp Quốc gia theo Quyết định số 95/1998/QĐ-BVHTT ngày 24/1/1998 của Bộ Văn hóa truyền thống và Thông tin (nay là Bộ Văn hóa truyền thống Thể thao và Du lịch).

Những ngọn tháp cổ kính của dân tộc Lào Tây Bắc Việt

Khám phá Tháp Mường Và 

Niên đại của tháp chưa được xác định rõ ràng bởi không có văn bia ghi lại. Theo truyền thuyết, phương thức đây khoảng 400 năm có một ông thầy địa lý người Hoa đi qua vùng đất này thấy địa thế xinh về phong thủy nên đã bàn với Chẩu Hua (người đứng đầu trong vùng) xây dựng chùa và tháp. Ngoài ngọn tháp, nền móng ngôi chùa xưa vẫn tồn tại ở Mường Và.

Về tổng thể, tháp Mường Và được xây bằng gạch vồ, đặc toàn bộ. Tháp có hình trụ vuông, dạng bút tháp, được phân thành 5 tầng.

Phần tháp chính cao 13m, được trang trí hoa văn rất là đẹp. Chân móng cao 2,6m, rộng mỗi chiều 9,2m. Tính cả phần chân, tháp có độ cao 15,6m.

Xem Thêm:  Review Tham Quan Cực Tây A Pa Chải Điện Biên ở đâu,chi phí,đồ đạc,thủ tục 2022

Trước kia, ngọn tháp do những nhà sư người Lào cai quản và dân bản chỉ lên khi đượccho phép. Sau đó, do biến động của lịch sử mà những nhà sư đã rời khỏi đây và ngọn tháp trở nên hoang phế.

Tương truyền, đỉnh tháp từng là nơi đặt một chiếc lọ đựng nước thơm của nàng Ăm (con gái của lý trường Mường Và) – giúp trừ tà ma và bảo vệ chung cho cả dân tộc Lào. Lọ nước này không còn sau khi bị xảy ra trận động đất năm 1938.

Những ngọn tháp cổ kính của dân tộc Lào Tây Bắc Việt1

Trong nửa thế kỷ trở lại đây, tháp đã hứng chịu nhiều sự phá hủy nặng nề. Đó là vào năm 1965, máy bay Mỹ bắn phá đã phá hỏng đỉnh tháp và năm 1983 động đất làm tháp bị nứt dọc, bong tróc bề mặt, hỏng nhiều hoa văn.

Sau đợt trùng tu mới đây, tháp đã được phục hồi vẻ xinh vốn có.

Do những lời đồn đại về sự linh thiêng cùng nhiều câu chuyện rùng rợn liên quan đến tháp Mường Và được thế hệ trước kể lại mà người dân trong vùng rất hạn chế ghé thăm tháp, trừ những dịp nổi biệt.

Dù vậy, ngọn tháp vẫn là một điểm tham quan thú vị với hành khách phương xa. Từ trên tháp có thề nhìn toàn cảnh bản Mường Và cùng những dãy núi trùng điệp, những thửa ruộng trải rộng đến chân trời.

Dưới chân quả đồi nơi ngọn tháp tọa lạc có nhiều hồ nước rộng, theo lời kể là dấu tích của việc đào đất đắp quả đồi nơi dựng tháp.Một quả bom Mỹ từng rơi xuống chân tháp được người dân Mường Và chế thành chiếc kẻng đặt ở đầu bản.

Những ngọn tháp cổ kính của dân tộc Lào Tây Bắc Việt2

Tháp Mường Bám 

Đây là di tích kiến trúc cổ, tọa lạc ở vị trí trung tâm xã Mường Bám, huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La. Tháp được xây trên một quả đồi thiên tạo có bề mặt rộng khoảng 1ha bên bờ suối Nậm Húa (phần đầu nguồn của dòng sông Mã), gồm một quần thể 5 tháp, trong đó một tháp to ở giữa và 4 tháp con ở 4 cạnh tháp to.

Tháp to còn gọi là Tháp Mẹ, cao 13 m, chia làm 4 tầng. Được trang trí chủ yếu hoa văn hình Voi, Hổ và tượng Vũ Nữ nhảy múa, lá đề uốn theo hình mây, hoa văn hoa cúc, hoa chanh phương thức điệu, chuỗi hoa văn “tràng hạt”, hình “rắn thần” Naga 5 đầu, hình hoa sen cụp xuống,… Tất cả những hoạ tiết hoa văn này đều đắp nổi phía trên đế thu nhỏ dần. Toàn bộ thân tháp trông xa như một búp sen đang hé nở.

Những tháp nhỏ, còn gọi là Tháp Con được chia làm 4 tầng, cao 3,7m tọa lạc phương thức tháp to 3m với kiến trúc và trang trí hoa văn giống hệt nhau. Chúng được trang trí chủ yếu là hoa văn lá đề xen kẽ hình vân mây, dây hoa cúc và hoa đồng tiền. 4 cạnh chân tháp được đắp 4 lá đề nổi, to ôm gọn 4 góc, bên trong có 2 đường chỉ chìm chạy song song. Phần trên ngọn tháp được thu nhỏ dần, vút lên nền trời.

Hiện nay, di tích còn lại một tháp to (Tháp Mẹ) và một tháp nhỏ (Tháp Con). Cạnh bên tháp to còn tồn tại pho tượng “chư thần” ngay dưới chân tháp đã bị vỡ (hiện chỉ còn bệ tượng). Ngoài ra, trong khuôn viên ở quanh khu vực xây tháp còn lại vết tích chùa và khu vực những nhà sư ở.       

Những ngọn tháp cổ kính của dân tộc Lào Tây Bắc Việt3

Tháp Mường Luân

Tương truyền, tháp được những người Việt và người Việt gốc Lào chung tay xây dựng vào thời Lê. Cụ thể là vào năm 1569, triều đình Miến Điện đem quân tiến công nước nhà Ai Lao (Lào ngày nay). Vì loạn lạc chiến tranh, một số cư dân Lào đã di dân sang vùng Tây Bắc của Đại Việt.

Xem Thêm:  Review Tham Quan Cầu Mường Thanh Điện Biên ở đâu,lịch sử hào hùng 2021

Sau khi chiến tranh kết thúc, những cư dân này đã ở lại Đại Việt. Để khắc ghi nỗi nhớ quê nhà bà con người Lào đã cùng với nhau dồn công góp của xây nên tháp Mường Luân cùng sự giúp đỡ của những cư dân bản địa.

Về kiến trúc , tháp Mường Luân xuất hiện cắt hình vuông, thon dần lên cao. Thân tháp cao 15,5m, xung quanh đắp nổi những họa tiết phương thức điệu gồm chim bay, rồng cuốn, quả trám, cánh sen, lưỡi mác, mặt trời…

Họa tiết đặc sắc nhất của tháp là hình rồng được đắp nổi chạy quanh thân tháp, tạo thành những hình số tám kép, đem lại cho tháp vẻ uy nghi cũng như vẻ xinh tinh xảo.

Nhìn chung, tháp được tạo hình mềm mại và hài hòa, có bố cục vừa chặt chẽ, vừa toát lên vẻ thanh thoát tự nhiên.Vẻ xinh của tòa tháp thể hiện khiếu thẩm mỹ của người Lào cũng như tài xây dựng của những cư dân miền núi Tây Bắc từ thời xa xưa.

Từ hàng trăm năm nay, tháp Mường Luân được nhân dân trong vùng coi là “vị thần hộ mệnh” để bảo vệ cuộc sống cho dân bản, phù trợ con người có sức mạnh và mùa màng bội thu…

Tiếc rằng, biến thiên của lịch sử khiến tháp Mường Luân đã bị xuống cấp nghiêm trọng. Toàn bộ ngọn tháp nghiêng về phía Đông Bắc, dưới chân tháp nhiều chỗ bị xói lở. Phương thức đây chừng 50 năm, phía bên phải tòa tháp còn tồn tại một ngôi chùa với nhiều pho tượng quý, nhưng giờ đây đều đã không còn.

Vị trí xa xôi hẻo lánh cũng khiến tháp Mường Luân hầu như không được khách du lịch biết đến. Từ TP Điện Biên, để đến được tháp phải vượt gần 100km, trong đó non nửa là đường đèo dốc hiểm trở, gập ghềnh sỏi đá, dân cư thưa thớt…

Những ngọn tháp cổ kính của dân tộc Lào Tây Bắc Việt4

Hai tháp “đực – cái” ở Điện Biên Đông

Bảo tháp ở bản Mường Luân I (bản người Lào), xã Mường Luân có 4 cạnh, nhân dân địa phương gọi đó là tháp đực; ngọn tháp thứ hai ở bản Nà Muông (bản người Thái), xã Chiềng Sơ có 8 cạnh, nhân dân gọi đó là tháp cái. Hai ngọn tháp có cùng niên đại nhưng tọa lạc ở hai địa bàn khác nhau, hai dân tộc khác nhau nên sự tồn tại và ý nghĩa của tháp cũng khác nhau. Hai tháp Mường Luân và Chiềng Sơ đều ở Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên (Tây Bắc Việt Nam).

Với tháp Mường Luân, nhân dân biết khá nhiều về sự tích cũng như còn giữ gìn được tập tục cúng tháp. Còn tháp Chiềng Sơ thì ít người biết hơn và dường như không mấy ai hiểu về sự tích của ngọn tháp này. Tháp Chiềng Sơ được xây dựng vào khoảng thế kỷ XV – XVI, tháp được tạo hình kiến trúc giống nậm rượu, dưới to và phần trên nhỏ dần. Tháp cao 10,5m, 4 mặt xung quanh chân tháp được đặt tượng 2 chú voi ở đằng trước và 2 chú chó ở đằng sau.

Phần thân tháp được trang trí những họa tiết hoa văn, nổi bật là một tòa sen có 6 lớp chồng lên nhau đội lấy tòa tháp song song với những đường nét hoa văn chìm nổi phương thức điệu hình chim muông, hoa lá theo bố cục từng phần rất hài hòa. Nổi trội hơn cả là những con rồng được đắp nổi uốn mình quanh thân tháp, đầu và đuôi rồng chụm vào nhau tạo thành hình số 8.

Xem Thêm:  Review Tham Quan Hồ Pá Khoang Điện Biên ở đâu,chơi gì,ăn gì,lưu trú 2022

Những hệ thống chùa, tháp ở Tây Bắc không chỉ có giá trị văn hóa truyền thống, góp phần làm phong phú thêm kho tàng di sản văn hoá dân tộc mà còn tồn tại giá trị lịch sử to to. Bởi, những di tích này đã giúp những nhà nghiên giúp tìm ra và khẳng định được lịch sử về tình đoàn kết gắn bó lâu đời giữa 2 dân tộc anh em Việt – Lào.

Theo số liệu Tổng khảo sát dân số và nhà ở Việt Nam năm 2009, người Lào có khoảng 14.100 người (chiếm 0,0174% dân số toàn quốc). Người Lào cư trú tập trung tại những tỉnh: Lai Châu: 6.824 người, chiếm 38,6% tổng số người Lào tại Việt Nam), Điện Biên (4.564 người, chiếm 30,6% tổng số người Lào tại Việt Nam), Sơn La (3.380 người, chiếm 22,6% tổng số người Lào tại Việt Nam và chiếm 0,3% số dân của tỉnh này), Hà Tĩnh (433 người), Đắk Lắk (275 người).

Tháp Chiềng Sơ

Những ngọn tháp cổ kính của dân tộc Lào Tây Bắc Việt5

Phương thức tháp Mường Luân khoảng 10km về phía Đông có một ngọn tháp khác của người dân tộc Lào, được đánh giá là còn nguyên vẹn hơn. Đó là tháp Chiềng Sơ ở bản Nà Muông, xã Chiềng Sơ, huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên.

Khác với tháp Mường Luân, lịch sử của ngọn tháp ở Chiềng Sơ là không rõ ràng. Khi người dân tộc Thái đến đây định canh vào năm 1937 đã thấy tháp bị bỏ hoang.

Dù không có một tư liệu lịch sử cụ thể nào khẳng định niên đại khởi dựng của tháp, nhưng kết quả của những nhà nghiên giúp cho thấy tháp được xây dựng vào khoảng thế kỷ 15-16, cùng niên đại với tháp Mường Luân.

Về tổng thể, tháp cao 10,5m, được xây dựng bằng gạch và vôi vữa mật, nhỏ dần từ dưới lên trên. Bố cục kiến trúc và những họa tiết trang trí trên thân tháp có nhiều nét tương đồng với tháp Mường Luân, với những hình ảnh chim muông, hoa lá phương thức điệu.

Những ngọn tháp cổ kính của dân tộc Lào Tây Bắc Việt6

Nổi trội là hình tượng rồng lại xuất hiện, với những con rồng được đắp nổi uốn mình quanh thân tháp, đầu và đuôi rồng chụm vào nhau tạo thành hình số tám. Những con rồng này mang trên mình lớp vảy đặc trưng, không giống phong phương thức thể hiện rồng truyền thống của người Việt.

Tất cả những họa tiết hoa văn được sắp xếp hài hòa quanh thân tháp nhằm tạo điểm nhấn và tôn lên vẻ xinh của tháp, tạo sức thú vị và lôi cuốn người xem khi chiêm ngưỡng di tích kiến trúc nghệ thuật này.

Phần đỉnh tháp được trang trí giống thân tháp, chỉ khác về kích thước được thu nhỏ để tạo nên vẻ xinh mềm mại và thanh tú của tháp.

Quanh chân tháp từng có tượng 2 con voi ở 2 góc phía trước mặt tháp và 2 góc phía sau đặt 2 con chó, tất cả đều được sắp xếp đầu trở lại phía trước của tháp. Những bức tượng này giờ đây đã đổ vỡ và tọa lạc bên chân tháp.

Mặt trước của tháp còn tồn tại một bệ đài, dù không còn nguyên vẹn nhưng vẫn thể hiện được những đường nét trang trí tinh xảo.

Y hệt như tháp Mường Luân, cạnh tháp Chiềng Sơ từng có một ngôi chùa, giờ đã không còn nữa.

Chuyên Mục: Review Điện Biên

Nguồn Blog Review Du Lịch: https://bietthungoctrai.vn/ Những ngọn tháp cổ kính của dân tộc Lào ở Tây Bắc Việt Nam

Leave a Reply

Your email address will not be published.