Review Tham Quan chùa Thái Lạc Hưng Yên di tích quốc gia ở đâu,kiến trúc,đặc sắc 2022

image001 20190408165948

Chùa Thái lạc ở đâu?

Chùa Thái Lạc (có cách gọi khác là chùa Pháp Vân, Pháp Vân tự hay chùa Bà Cả), thuộc xã Lạc Hồng, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên. Chùa là địa chỉ thờ Phật và thần Pháp Vân – một trong các bốn vị thần Tứ Pháp (Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Điện) có nguồn gốc xuất xứ ở vùng Dâu (tỉnh Bắc Ninh).  

Lịch sử chùa Thái Lạc Hưng Yên

Chùa được thành lập từ đời Lý, chùa là địa chỉ hiếm hoi trên toàn Việt Nam còn giữ được một bức vì ở gian giữa thượng điện là phong cách xây dựng từ đời Trần, ngoài chùa Thái Lạc chỉ từ cảm thấy ở chùa Dâu và chùa Bối Khê. Bức chạm trên vì gỗ của chùa chạm hình thiên nữ Càn Thát Bà một trong các Thiên Long Bát Bộ của Phật giáo.

Ngọc phả của Chùa ghi năm Đại Định đầu tuần năm 1162 đời Lý Nhân Tông.Ngọc phả ghi cụ thể về event Tứ Pháp ở luy lâu xảy ra thời Hán Linh Đế (168-189 sau công nguyên).

Năm 1673 chùa được đại trùng tu.

Năm 1964 chùa được công nhận là Di tích lịch sử cấp quốc gia của toàn quốc và tỉnh.

 Tham Quan chùa Thái Lạc Hưng Yên

Kiến trúc chùa Thái Lạc Hưng Yên

Chùa Thái Lạc được khởi dựng trên gò đất cao, mặt tiền quay theo phía Đông Nam, có bình đồ phong cách xây dựng kiểu “nội công ngoại quốc” gồm các hạng mục công trình xây dựng được thu xếp hài hòa, đăng đối tạo thành một thể thống nhất, giàn trải theo trục Tây Bắc – Đông Nam bao gồm: Tam quan, sân chùa, Tam bảo, nhà Tổ, nhà Mẫu cùng khu vườn tháp.

Tam quan: xây kiểu chồng diêm hai tầng tám mái, cổng vị trí trung tâm được gia công vượt hẳn lên nếu như với hai cổng phụ. Trung tâm đường bờ nóc cổng cái bày diễn trang trí hình tháp chín tầng. Phần mái với các đầu đao tạo tác kiểu hồi long vân cuốn, mái không rộng nhưng đều được đắp ngói ống, đường bờ nóc hình cong mui thuyền. Những cột trụ xây vuông, đắp gờ, kẻ nổi để bộc lộ đôi câu đối chữ Hán mô tả cảnh đẹp và mệnh danh uy linh của Tứ Pháp.

Tam bảo: Có phong cách xây dựng theo kiểu chữ Công (工) gồm: Tiền đường, Thiêu hương và Thượng điện.

Tiền đường: là công trình xây dựng phong cách xây dựng có mô hình lớn nhất. Bốn phía bao vây nền tiền đường đều được bó vỉa bằng gạch chỉ, ngoài trời phủ vữa áo. Bờ nóc gắn hoa chanh, vị trí trung tâm đắp hình chữ nhật, đề ba chữ Hán “Pháp Vân tự”.

 Tham Quan chùa Thái Lạc Hưng Yên 1

Tiền đường gồm 09 gian, kiểu tường hồi bít đốc, lợp ngói Di truyền thống cổ truyền. Bộ khung cấu tạo kiểu bốn hàng chân cột. Hệ thống các bộ vì nóc đều được tạo tác theo kiểu “chồng rường giá chiêng”. Vì nách kiểu “ván mê” (ở ba gian giữa) và kiểu “bán chồng rường” (các gian còn sót lại).

Cục bộ các cấu kiện phong cách xây dựng đều làm được làm bằng gỗ lim, các mảng chạm khắc, bày diễn trang trí tại Tiền đường chùa Thái Lạc chủ đạo mang phong cách thức và đặc thù của nghệ thuật và làm xinh thời Nguyễn với nhiều đề tài bày diễn trang trí không giống nhau được bộc lộ trên các cốn mê trên vì nách Tiền đường: đề tài tứ linh (long, ly, quy, phượng), đề tài tùng lộc, đề tài hoa văn cây cối. Phía trong Tiền đường bài trí một trong những pho tượng như Đức Ông, Thánh hiền, Hộ pháp,… cùng các bức hoành phi, câu đối và đồ thờ tự có kinh phí.

 Tham Quan chùa Thái Lạc Hưng Yên 2

Thiêu hương: còn gọi là ống muống, gắn liền Thượng điện và Tiền đường (dài 2,6m, rộng 4,2m), mặt nền thấp hơn Thượng điện, gồm 2 gian. Tường xây gạch chỉ, trát vôi vữa, mái lợp ngói mũi. Hệ thống đỡ hoành mái là các bộ vì được gia công theo kiểu vì kèo đơn giản và dễ dàng, để trơn không bày diễn trang trí hoa văn. Bộ vì tiếp giáp với thượng điện được gia công theo kiểu “cốn mê”, bày diễn trang trí bức ảnh rồng và long mã, dòng sản phẩm của nghệ thuật và thẩm mỹ thời Nguyễn vào cuối thế kỷ XIX.

Xem Thêm:  Review Tham Quan Hồ Bán Nguyệt Hưng Yên ở đâu,vẻ đẹp,lễ hội 2021

Thượng điện: gồm 01 gian 02 chái, nối vuông góc với tòa Thiêu hương, dài 10 mét x rộng 8.5 mét. Nền cao hơn nữa nền hai tòa Thiêu hương và Tiền đường. Cấu trúc kiểu 4 hàng chân cột, cột cái có 2 lần bán kính 0,45m x cao 2,95m.

Thượng điện chùa Thái Lạc là một kho báu “vô tiền khoáng hậu” về nghệ thuật và thẩm mỹ điêu khắc phong cách xây dựng gỗ truyền thống cổ truyền của dân tộc. Địa chỉ đây còn lưu giữ được 20 bức phù điêu gỗ cổ mang phong cách thức thời Trần mà ở đó có các tiêu bản là độc tôn. Tính chất, hai bộ vì nóc gian giữa Thượng điện được tạo tác theo kiểu “giá chiêng” trong lồng lá đề chạm cảnh hai tiên nữ đầu người mình chim đang dâng hoa.

Kiến trúc góc mái ngôi chùa

Loại hình này ở Việt Nam rất hiếm, ngoài chùa Thái Lạc chỉ từ cảm thấy ở chùa Dâu và chùa Bối Khê. Đề tài điêu khắc bày diễn trang trí triệu tập chủ đạo trên các mảng cốn, ván lá đề giữa hai cột trụ trốn. Những mảng cốn ở đây đều được chạm khắc rõ ràng, tỷ mỷ, chau chuốt kín hai mặt. Cốn lớn cao 90cm x rộng 90cm, cốn nhỏ dại cao 50cm x rộng 40cm bộc lộ các đề tài: hình người, thiêng vật, hoa lá và các hoa văn.

Đề tài hình người: là một đề tài rất hiếm cảm thấy trong điêu khắc Việt Nam thời Trần, trong số đó có các mảng chạm có kinh phí tiêu biểu:

+ Dàn nhạc ba người: với các nhạc công đang ngồi xếp bằng tròn trên mây, mặt nhìn hơi chếch về hướng bên trái, mỗi cá nhân màn biểu diễn một nhạc cụ: người đàn ông ngồi giữa đánh đàn tranh và hai người nữ giới ở hai bên mang đàn tỳ bà và đàn tam.

Những người đó đã mang hình thức thân mật với lối trang phục đời thường, xiêm y nhiều lớp, khác hoàn toàn các nhạc sỹ thiên thần (Gandharva) thời Lý về động tác, trang phục gồm cả bộ mặt. Tuy vậy biểu tượng trên vẫn gắn kèm với Phật giáo, song khá thanh tao thoát tục, để tiếng nhạc của mình vẫn đậm chất thiên thần, trong một “khoảng trống nhân từ”.

 Tham Quan chùa Thái Lạc Hưng Yên 3

+ Tiên nữ dâng hoa: di tích còn lưu giữ được khá nhiều các bức cốn cổ chạm khắc cảnh tiên nữ đầu người mình chim (Kinnara) dâng hoa với nhiều dạng thức không giống nhau. Một dạng bộc lộ đơn côi được chạm khắc trên các mảng cốn hình chữ nhật. Một dạng bộc lộ đôi chầu vào giữa, cùng dâng hoa, được bố cục tổng quan chạm nổi trong lòng chiếc lá đề.

Một dạng khác cũng bộc lộ đôi song cả hai cùng hướng về một hướng, bộc lộ động tác dâng hoa hướng về phía trọng tâm. Cục bộ các Kinnara được chạm khắc thăng bằng, có nửa trên mang thân nữ giới, nửa dưới là chim có đuôi dài, cánh lan rộng ra, đầu búi tóc ngược lên đỉnh, áo bó sát người, đầu hơi nghiêng hẳn về phía đằng sau và đôi bàn tay kính cẩn dâng bông hoa về phần bên trước cúng dường mười phương chư Phật.

+ Nhạc công ngồi trên lưng chim phượng tấu nhạc: là một đề tài ở Việt Nam hiện chỉ cảm thấy tại chùa Thái Lạc. Những nhạc công đều ngồi trên lưng chim phượng tấu nhạc, được chạm trên hai cốn lớn, mỗi mặt có hai nhạc công, có mẫu mã, gương mặt, phục sức cũng tương tự như bức chạm cảnh dàn nhạc ba người tại chùa và các tiên nữ tại chùa Dâu (Bắc Ninh). Cục bộ đều ngồi quay ngang một bên, mặt nhìn thẳng chính diện. Mọi cá nhân màn biểu diễn một nhạc cụ: dần tỳ bà, đàn nguyệt, đàn nhiều dây, nhị, tiêu, sáo,…

 Tham Quan chùa Thái Lạc Hưng Yên 4

+ Hình Phỗng: trên các cột trụ trốn vì nóc Thượng điện chùa có chạm khắc các chú bé bầu bĩnh, ngộ nghĩnh, trong tư thế chân quỳ chân chống, đầu và tay đỡ đài sen, cổ đeo dây anh lạc, đôi vai lan rộng ra, cởi trần, bụng phệ, váy cũn cỡn, đi hài nhọn mũi,…. Đấy là một trong các không nhiều vật mẫu quý, hiếm mang phong cách thức thời Trần. Những trụ trốn chạm hình phỗng có chiều cao 47cm, rộng 35cm.

Xem Thêm:  Review Tham Quan Đền Ghềnh nơi thờ Công Chúa Ngọc Hân tại Hà Nội 2022

 Đề tài thiêng vật:

+ Rồng: Thượng điện chùa hiện còn lưu giữ một trong những mảng cốn chạm rồng đặc sắc trên các xà nách. Tính chất, có con được thu xếp ẩn hiện trong mây, đây chính là hiện tượng mây ám thân rồng đầu tiên tìm kiếm được trong nghệ thuật và thẩm mỹ tạo hình Việt. Biểu tượng rồng tại Thượng điện chùa được bộc lộ dưới hai dạng: chạm rồng thời Lý và rồng chầu lá đề thời Trần.

+ Chim thiêng: chim phượng được các nhạc sĩ thiên thần cưỡi, được tạo tác với mỏ lớn, dài, quặp như mỏ vẹt, hai cánh dang rộng, đuôi doãng uốn lượn hình sin cong lên đầu, hai chân lớn khỏe đứng trên hoa sen hay đạp lên các đám mây.

 Tham Quan chùa Thái Lạc Hưng Yên 5

Đề tài hoa lá, vân mây: lá đề, hoa sen, vân mây, dây leo,…

Có khả năng xác định, các bức cốn cổ mang phong cách thức thời buổi nhà Trần hiện chỉ từ được lưu giữ tại Thượng điện chùa Thái Lạc.

Nghệ nhân sử dụng đục nẩy trên gỗ rắn, các đường nét làm thành các Dường như được vẽ bằng bút. Nếu ở hình phỗng quỳ đội tòa sen, chất hội họa phối hợp dè dặt với điêu khắc, đường nét chỉ phụ họa cho mảng khối, thì tới các hình hoa dây, sóng nước, tính chất là các hình tiên nữ, nhạc công đang màn biểu diễn

Nghệ nhân dân gian đã áp dụng thứ ngôn ngữ đấy là đường nét, hình chạm nổi mà chất hội họa đậm hơn hết điêu khắc, nét chạm như nét vẽ, tinh sắc và thoải mái và dễ chịu, góp thêm phần mô tả một cách thức ngắn gọn xúc tích về cuộc sống thế gới và nghệ thuật và thẩm mỹ Phật giáo nước Đại Việt lúc này.

Một bức điêu khắc gỗ 

Ngoài ra, thông qua các tác phẩm điêu khắc này đã cho chúng ta biết khá rõ sự giao lưu văn hóa truyền thống cổ truyền, sự ảnh hưởng của văn hóa truyền thống cổ truyền phương Bắc, văn hóa truyền thống cổ truyền Nam Á vào nền nghệ thuật và làm xinh truyền thống cổ truyền dân tộc.

Nhà Tổ (Hậu đường): theo Bia đá niên hiệu Chính Hòa 24 dựng tại vườn chùa ghi rõ kích thước các cây cột cái gian giữa và chỗ đứng của nhà Tổ hiện giờ đấy là chỗ đứng của Gác chuông được dựng vào khoảng thời gian 1703.

Nhà Tổ gồm 7 gian, khung gỗ, vì nóc được cấu tạo theo kiểu “chồng rường đấu kê”. Đấy là vị trí ban thờ Tổ Bồ Đề Đạt Ma, hai gian ở kề bên thờ Đức đệ nhị Pháp chủ Thích Tâm Tịch và các vị sư Tổ kế thế tại chùa.

Hai dãy hành lang: chạy dọc đi đôi hai bên sườn Thượng điện và Thiêu hương, gian cuối nối với hạng mục nhà Tổ. Mỗi dãy hành lang gồm 07 gian (dài 18m x rộng 4m x cao 3,5 mét). Hệ thống vì nóc được gia công theo kiểu “con chồng đấu kê”.

Nhà Mẫu: gồm03 gian được gia công theo kiểu tường hồi bít đốc, vì nóc được gia công theo kiểu “con chồng đấu kê”.

Vườn tháp: gồm 05 ngôi tháp dựng bằng gạch, trong số đó, có ngôi tháp cổ 3 tầng thời Nguyễn.

Khám phá điểm đặc sắc chùa Thái Lạc Hưng Yên

 Tham Quan chùa Thái Lạc Hưng Yên 6

Những cấu kiện và phần tử phong cách xây dựng của chùa đều được gia công được làm bằng gỗ, mang đậm phong cách thức nghệ thuật và làm xinh thời Trần. Tượng thần Pháp Vân trong chùa tương truyền được tạc từ gỗ cây dâu lấy từ chùa Dâu, Bắc Ninh. Tục thờ Tứ Pháp bộc lộ cho niềm tin tâm linh, tín ngưỡng của người dân nông nghiệp cổ Việt Nam, thần hóa các gia thế thiên nhiên như mây, mưa, sấm, chớp mang đậm chất sắc của nền văn minh lúa nước. Đấy là một trong các các hình thái tín ngưỡng thờ thần nông nghiệp cổ sơ khi cuộc sống nông nghiệp phụ thuộc hoàn toàn vào thiên nhiên.

 Tham Quan chùa Thái Lạc Hưng Yên 7

Ở Thượng điện chùa Thái Lạc còn giữ được bộ vì gỗ còn tương đối nguyên vẹn. Đấy là kiểu phong cách xây dựng khá hiếm, chỉ cảm thấy ở chùa Thái Lạc, chùa Bối Khê và chùa Dâu. Bộ vì đỡ đồng loạt lực đè của mái nhà, có gắn giá chiêng phối hợp hài hòa giữa phong cách xây dựng và bày diễn trang trí. Trên các cốn, các đố của bộ vì và trên các cột, đấu có không ít mảng chạm khắc lớn, có các mảng chạm khắc còn tương đối nguyên vẹn mang đậm nét dấu ấn nghệ thuật và làm xinh thời Trần.

 Tham Quan chùa Thái Lạc Hưng Yên 8

 Điểm tính chất nhất của chùa Thái Lạc là 20 bức phù điêu chạm trổ (bức cổn) miêu tả hình tiên nữ. 20 bức cổn này qua thời hạn, cùng các biến động của thế gới, nay chỉ từ 16 bức là còn khá nguyên vẹn. 16 bức chạm trổ đó được gắn giữa các xà dọc thượng và xà dọc hạ, có khả năng trùm kín các lớp phong cách xây dựng và để bày diễn trang trí.

Xem Thêm:  Review Tham Quan Làng Nôm Hưng Yên ở đâu,có gì,lịch sử,truyền thuyết 2022

Những bức chạm miêu tả tiên nữ đánh đàn, thổi sáo, dâng đào, tiên nữ cưỡi phượng, thổi tiêu, kéo nhị. Có các bức chạm tiên nữ đầu người mình chim đang dâng hoa. Có các bức chạm dàn nhạc ba người chơi đàn tranh, đàn tỳ bà và đàn tam.Những nét chạm khắc bằng đục vào các thớ gỗ mà quyến rũ và mềm mại, nhịp nhàng tinh xảo, huyền ảo như tranh vẽ bằng bút.

 Tham Quan chùa Thái Lạc Hưng Yên 9

Những bức chạm cổ tại chùa Thái Lạc này rất có thể nói là có một không hai. 16 bức chạm được thu xếp từ gian ngoài vào gian trong chùa, được đặt ở các địa chỉ hứng ánh nắng bỗng nhiên từ trên mái chùa hoặc ánh nắng từ đèn nến trong điện, làm cho vẻ đẹp của các bức chạm càng long lanh huyền ảo hơn.

Điều không nhu yếu độc tôn là hiện giờ một trong những bức chạm đã bị xuống cấp, mối mọt, hư hại, rất cần phải có bàn tay nhà khoa học và chuyên gia can thiệp.

 Tham Quan chùa Thái Lạc Hưng Yên 0

Không chỉ là địa chỉ sinh hoạt tâm linh của người dân trong vùng, chùa Thái Lạc còn là địa chỉ lưu giữ nhiều kinh phí văn hóa truyền thống cổ truyền tinh thần của các người nông dân ở đây. Hằng năm, vào các ngày 6 tới 8-3 âm lịch, chùa mở lễ hội Tứ Pháp (lễ hội cầu mưa), có tổ chức tế lễ và rước kiệu Tứ Pháp, có trò đánh trăng rất độc lạ, lôi kéo đa số cư dân và khách tham quan tham quan.

Năm 1964, chùa đã được Bộ Văn hóa truyền thống cổ truyền – Thông tin được đứng thứ hạng Di tích lịch sử và phong cách xây dựng nghệ thuật và thẩm mỹ cấp Quốc gia.

Một số trong những bức ảnh các bức chạm gỗ trên các cấu kiện của chùa Thái Lạc:

 Tham Quan chùa Thái Lạc Hưng Yên 11

Chuyên Mục: Review Hưng Yên

Nguồn Blog Review Du Lịch: https://bietthungoctrai.vn/ Di tích Quốc gia tính chất chùa Thái Lạc

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *