Review Tham Quan Thiên Cổ Miếu Ngôi đền thờ phụng những người “chèo đò” thở Hùng Vươ2g 2021

images1267349 1

Thiên Cổ Miếu ở đâu?

Trên một quả đồi nhỏ ven đường thôn Hương Lan, xã Trưng Vương, thành phố Việt Trì, tọa lạc trong địa phận của Kinh đô Văn Lang xưa, có một “Thiên cổ miếu” tọa lạc ẩn mình dưới hai cây táu cổ thụ, gốc to đến năm sáu người ôm không xuể, ước đoán tuổi đời đã đến nghìn năm.

Nguồn gốc lịch sử của Thiên Cổ Miếu

Ngọc phả ghi rõ: “Năm Mậu Ngọ (303 TCN), ngày mồng 9 tháng giêng, bà Thục sinh người thiếu niên đầu lòng. Hai năm sau, bà sinh thêm hai người thiếu niên nữa (song sinh). Cả ba anh em họ Vũ đều được ông bà giáo đặt tên là Rô (do trước ngày sinh anh cả, bà Thục bắt được một giỏ cá rô ở Đầm Đáu – chuyện dân gian – người Hương Lan truyền kể). Ba người con của thầy giáo từ nhỏ đã khôi ngô tuấn tú, thông minh hơn người, vừa học giỏi văn vừa thạo nghề võ”.

Nhưng những con chưa kịp trưởng thành thì hai ông bà đã đột xuất tạ thế (không ốm mà mất) vào cùng một ngày: Ngày mồng 2 tháng hai năm Quý Dậu (288 TCN). Ba thiếu niên cùng những học trò và dân trong thôn trang làm lễ chôn cất rồi dựng miếu thờ.

Tham Quan Thiên Cổ Miếu

Đến tuổi thành niên, cả ba anh em đều được vua Hùng thứ 18 tuyển dụng làm vệ sĩ. Phong chức Đô sĩ và đặt cho cả ba anh em “tiểu danh” là chàng Chấu.

Về sau, do có nhiều công lao trong việc bảo vệ vua Hùng. Ba vị Đô sĩ được nhà vua phong chức “Hạ hầu tướng quân”. Cuối thời Hùng Vương thứ 18, vua Hùng Duệ Vương nhường ngôi cho Thục Phán (cháu ngoại họ Hùng).

Vua Thục Phán (An Dương Vương) thu nhận tất cả quan chức đương nhiệm thời Hùng Duệ Vương đưa về Cổ Loa (kinh đô nước Âu Lạc) để sử dụng. Do không phục vua mới (Thục Phán rất nhiều lần gây cảnh binh đao, chiến tranh Hùng Thục…) nên ba anh em Vũ Rô từ quan, trở về Hương Lan, nơi chôn nhau cắt rốn rồi cùng quyên sinh ở Đầm Đáu.

Nghe tin này, An Dương Vương rất cảm phục lòng trung nghĩa của ba vị Hạ Hầu Tướng Quân. Vua Thục liền lấy tiểu danh của ba vị là chàng Chấu để phong “Đại Vương Thần”. Sai dân sở tại lập đền miếu phụng thờ, coi là Thành Hoàng Làng. Đình thờ ba vị Đại Vương Thần và lăng (mộ) Đại Vương ở đồi cạnh bên ngôi miếu thờ hai vị phụ mẫu.

Đến nay, ngôi mộ của hai vợ chồng thầy cô Vũ Thê Lang vẫn còn ở trong Đền Thiên Cổ, được nhân dân giữ gìn và bảo vệ cẩn trọng.

Tham Quan Thiên Cổ Miếu 1

Tấm Ngọc Phả và những huyền tích

Thiên Cổ miếu tọa lạc trong một quần thể di tích: Đình Hương Lan, Lăng mộ ba đô sĩ thời Hùng Duệ Vương và Miếu Thiên Cổ.

Ngôi miếu cổ này thờ Vũ Thê Lang – một thầy giáo nổi tiếng thời Hùng Vương. Tương truyền ông là người đã có rất nhiều công dạy dỗ hai công chúa của Hùng Vương thứ 18 là Tiên Dung và Ngọc Hoa.

Hiện nay vẫn còn giữ được một bản ngọc phả quý. Ngọc phả này được viết lần đầu vào năm Hồng Phúc thứ 2 (1573) đời vua Lê Anh Tông, do Đông Những học sĩ Nguyễn Bính biên soạn. Ngọc phả này đã ghi chép lại nguồn gốc của ngôi miếu cổ

Xem Thêm:  Review Tham Quan Mù Cang Chải ở đâu,ngắm cảnh đẹp,ăn gì,lưu trú 2022

“Vào thời Hùng Duệ Vương, ở đất Mộ Trạch (Hải Dương) có vợ chồng Vũ Công, dòng dõi thi thư. Nguyên văn là: “thi thư sử thế hiếu đễ trì gia”. Cha mẹ mất sớm, cảnh nhà sa sút. Hai người lần tìm về đô thành Phong Châu, tới thôn Hương Lan mở lớp dạy học. Dân làng đã cấp cho họ ruộng đất để trả công dạy dỗ

Vợ chồng Vũ Công sinh hạ được một người thiếu niên là Vũ Thê Lang. To lên, Vũ Thê Lang tìm về người bạn cũ của bố là Nguyễn Công ở đất Đông Ngàn – Kinh Bắc. Nguyễn Công đã gả cho Thê Lang người con gái của tớ là Nguyễn Thị Thục – một cô gái nết na, thạo nghề tơ tằm canh cửi.

Khi cha mẹ qua đời, Vũ Thê Lang tiếp tục thay cha dạy học. Thục Nương giúp dân nghề nông tang, canh cửi. Tiếng lành đồn xa, nhờ học vấn cao và tận tụy với nghề, sống giản dị và mẫu mực nên ông giáo Vũ Thê được vua Hùng thứ 18 giao cho chăm nom việc học hành của hai công chúa Tiên Dung và Ngọc Hoa”.

Tham Quan Thiên Cổ Miếu 2

Mộ cổ dưới ban thờ

Rất nhiều năm sau khi biết Thiên Cổ Miếu là nơi thờ sự học trước tiên và cổ xưa nhất Việt Nam, những cơ quan chức năng tỉnh Phú Thọ đã lần theo những giả thiết và tìm được tài liệu do người Pháp khảo sát về hệ thống đình, đền, miếu mạo còn lưu trữ lại ở Viện Hán – Nôm.

Bản khảo sát cho thấy toàn miền Bắc và miền Trung có hơn 40 đền thờ những thầy cô giáo và những học trò thời trước Hán, tức từ thời Hùng Vương đến thời An Dương Vương.

Soi lại những chứng tích sót lại trong Thiên Cổ Miếu và đặc thù từ cuốn ngọc phả, những nhà nghiên giúp và những nhà khảo cổ đã tìm thấy danh sách 18 thầy giáo thời Hùng Vương.

Đây là lực lượng tạo ra hiền tài cho những vua Hùng và nhà nước Văn Lang xưa.Trong danh sách đó, nổi bật có thầy Lý Đường Hiên, thời Hùng Vương thứ 6 dạy học ở Yên Vĩ, huyện Hoài Nam, phủ Ứng Thiên, đạo Sơn Nam (nay là Ứng Hòa, thủ đô hà nội).

Người thứ hai là thầy Lỗ Công, thời Hùng Vương thứ 9 là cháu ngoại vua Hùng Định Vương dạy học tại Kinh đô Văn Lang.

Tham Quan Thiên Cổ Miếu 3

Theo tìm hiểu của TS Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Bảo tàng Hùng Vương: “Cho đến nay vẫn còn những đền thờ của những thầy giáo và học trò của họ ở khắp miền Bắc. Ví như đền thờ Hải Đường tiên sinh ở huyện Đông Yên, phủ Khoái Châu; đền thờ Trương Sơn Nhạc, học trò thầy Lỗ Đường tiên sinh ở Thuận Thành (Bắc Ninh)”.

Cũng theo ông Tuấn, Thiên Cổ Miếu xưa kia gần như là một “miếu chủ” thờ người thầy giáo tài đức nhất ở Kinh đô Văn Lang. Ngày nay, ý nghĩa đó đang được khơi dậy khi nhiều người coi đây là chốn về thể hiện sự tôn sư trọng đạo.

Dù rất nhiều tài liệu quý về Thiên Cổ Miếu đã bị mất mát nhưng vẫn có những minh chứng thuyết phục chứng minh sự tồn tại lâu đời của cổ miếu này.

Từ cuốn ngọc phả và sắc phong đó, người ta phát hiện chính giữa ban thờ Thiên Cổ Miếu là hai ngôi mộ của vợ chồng thầy giáo Vũ Thê Lang – Nguyễn Thị Thục.

Một số cuộc họp bàn muốn khai quật hai mộ cổ này, nhưng theo ông Cáp là có nhiều sự kiện lạ xảy ra nên không ai dám kinh động đến người thiên cổ nữa.

Tham Quan Thiên Cổ Miếu 4

Hai cây di sản quý

Theo quan sát của chúng tôi, trước Thiên Cổ Miếu có hai cây cổ thụ rất là đẹp mắt. Được biết đây là hai cây táu nghìn năm tuổi đã được Hội bảo vệ thiên nhiên và môi trường xung quanh Việt Nam công nhận là cây di sản năm 2012.

Xem Thêm:  Review khu du lịch Bạch Hạc Phú Thọ ở đâu,truyền thuyết,điểm hấp dẫn 2022

Lạ nhất là cây táu phía tay phải miếu cho hoa màu vàng, cây phía tay trái cho hoa màu trắng.Theo thông tin từ ông Nguyễn Văn Loan, Chủ tịch UBND xã Trưng Vương, trong số những cây di sản được công nhận ở Việt Nam thì 2 cây táu ở Thiên Cổ Miếu được đánh giá là có tuổi đời nhiều năm nhất.

Ngoài ra, còn tồn tại cây Da Bò (Xoan đào) ở ngoài lăng mộ của 3 thiếu niên thầy giáo Vũ Thê Lang rất được công nhận là cây di sản. 3 cây cổ thụ cũng là chứng tích chứng minh sự tồn tại thật sự của cổ miếu.

Cũng theo ông Loan, do thời gian quá lâu nên Thiên Cổ Miếu chỉ còn giữ lại được một số cổ vật thời Tự Đức năm thứ nhất gồm hoành phi và câu đối.

Ngoài ra, một số đồ thờ cúng như tượng vợ chồng Vũ Thê Lang, hai công chúa Tiên Dung và Ngọc Hoa cũng thoát khỏi trận hỏa hoạn năm nào.

Tham Quan Thiên Cổ Miếu 5

Ý nghĩa tầm vóc của miếu Thiên Cổ

Thiên Cổ Miếu tọa lạc ẩn mình dưới hai cây Táu cổ thụ ngàn năm tuổi. Gốc to đến năm, sáu người ôm không xuể. Dù chỉ có một gian nhưng ngôi đền khiến khách qua đường không thể không chú ý bởi nét trầm mặc, vẻ cổ kính.

Bên trong miếu, chính giữa là bức hoành phi vời dòng chữ đại tự: Thiên cổ miếu, nghĩa là miếu có từ ngàn xưa. Hai bên là đôi câu đối:

Hùng lĩnh trung chi thắng tích
Nam thiên chính khí linh từ

Tạm dịch:

– Di tích ở Hùng Lĩnh (Đền Hùng) là trung tâm của toàn nước không nơi nào sánh nổi.
– Chính miếu này là khí thiêng cả trời Nam. (Nên hiểu trí tuệ là cái tinh tuý là linh khí tiêu biểu của toàn nước Nam).

Câu đối này đã nêu bật ý nghĩa, vị trí tầm vóc của ngôi miếu

Tham Quan Thiên Cổ Miếu 6

Thông điệp nền văn hiến thời Hùng Vương

Trong Thiên Cổ Miếu, trên bệ cao là hai pho tượng, sơn son thếp vàng. Đó là tượng nhà giáo Vũ Thê Lang và vợ của thầy là Nguyễn Thị Thục. Dưới là hai pho tượng nhỏ hơn, đầu đội mũ lông chim công: Ngọc Hoa công chúa, Tiên Dung công chúa, con gái vua Hùng Vương thứ mười tám. Đây là hai học trò yêu quý nhất của ông bà.

Thấp hơn nữa là hai pho tượng nhỏ: Tiên đồng, Ngọc nữ theo hầu hai công chúa. Trong miếu có ba bát hương cổ bằng đất nung, hoa văn xinh, giống hoa văn khắc trên trống đồng.

Như vậy ngay ở thời Hùng Vương thứ 18 đã có rất nhiều hộ gia đình hai đời dạy học. Cha dạy học con cũng dạy học, lấy nghề dạy học làm nghề chính. Thầy giáo Vũ Thê Lang ra đời dạy học, dạy cho đến hơi thở cuối cùng. Ông chẳng những dạy con em thường dân mà còn dạy cả con Vua Hùng Huệ Vương

Còn vợ ông là bà Nguyễn Thị Thục, tại sao rất được thờ ở Thiên Cổ Miếu? Có phải chồng được tạc tượng thờ thì vợ rất được thờ?

Bà Nguyễn Thị Thục vốn là con gái Kinh Bắc, thạo nghề tầm tang cảnh cửi. Bà về đất Hương Lan dạy hai công chúa và dân làng nghề trồng dâu nuôi tằm, dệt lụa. Nghề này đã lan toả khắp vùng. Phát triển rực rỡ, tồn tại hàng triệu năm, nuôi sống cả đời người.

Xem Thêm:  Review Tham Quan quần thể lộc vừng trăm tuổi trải thảm đỏ rực Phú Thọ 2022

Không những thế trong Ngọc phả khẳng định: Hai vợ chồng cả đời ra sức làm điều nhân nghĩa. Nguyên văn là: “lực hành nhân nghĩa, gia tư phong hậu”. Rõ ràng vợ chồng nhà giáo Vũ Thê Lang đã nêu cao tấm gương sáng về đạo đức, là nhà giáo mẫu mực, là “khuôn vàng thước ngọc”. Cho nên nhân dân tôn vinh, dựng miếu thờ một người dạy chữ, một người dạy nghề, cả hai đều được quý trọng như nhau.

Tham Quan Thiên Cổ Miếu 7

Thiên Cổ Miếu là bức thông điệp nền văn hiến thời Hùng Vương. Ông cha ta rất coi trọng thầy giáo, coi trọng giáo dục đào tạo những người hiến tài cho Giang sơn. Vì “Hiền tài là nguyên khí của Quốc gia. Nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh rồi lên cao. Nguyên khí suy thì thế nước yếu rồi xuống thấp”. Đồng thời nêu cao đạo lý: Tôn sư trọng đạo, uống nước nhớ nguồn và tinh thần hiếu học của dân tộc ta đã có rất nhiều từ ngàn xưa.

Thiên cổ miếu Di tích lịch sử văn hóa truyền thống của dân tộc

Thiên cổ miếu là di tích lịch sử độc đáo thờ người thầy dạy học thời Hùng Vương ngay chốn kinh đô Văn Lang. Trải qua hơn 2000 năm mà vẫn tồn tại đến ngày nay. Đây là một minh chứng về lịch sử văn hoá giáo dục và văn minh Lạc Việt.

Thiên Cổ Miếu được UBND tỉnh Phú Thọ công nhận là Di tích lịch sử văn hóa truyền thống năm 1999. Được cấp minh chứng nhận là di tích lịch sử văn hoá năm 2003.

Mới đây Thiên cổ miếu được đầu tư, xây dựng khang trang, khoáng đạt hơn xưa nhiều. Bắt đầu từ năm 2007 gọi là Đền Thiên Cổ.

Tham Quan Thiên Cổ Miếu 8

Hai cây Táu cổ thụ trước cửa miếu rất được Hội bảo vệ thiên nhiên và môi trường xung quanh Việt Nam công nhận là cây di sản Việt Nam năm 2012.

Những chứng tích quý giá còn lại trong đền như sắc phong, ngọc phả, tượng thầy giáo, cô giáo, tượng hai cô học trò: Tiên Dung – Ngọc Hoa với hai thị nữ theo hầu… luôn được chính quyền địa phương và những người trông coi ngôi đền gìn giữ như báu vật.

Với những giá trị về lịch sử, văn hoá, đền Thiên Cổ miếu không chỉ là niềm tự hào của người dân Hương Lan, mà còn là một di tích văn hóa truyền thống có giá trị của dân tộc. Đây là Vị trí tâm linh, để khách du lịch thể hiện tấm lòng thành kính trước người có công với giáo dục nước nhà. Cũng như thể hiện sự quan tâm đặc thù với sự học và truyền thống hiếu học của dân tộc Việt Nam.

Chuyên Mục: Review Phú Thọ

Nguồn Blog Review Du Lịch: https://bietthungoctrai.vn/ Thiên Cổ Miếu – Ngôi đền thờ phụng những người “chèo đò” thở Hùng Vương

Leave a Reply

Your email address will not be published.